Çekiş Kontrol Sistemi ve TCS Tamiri

Araç hareket ederken tekerlek hız sensörleri her tekerleğin dönüş bilgisini elektronik kontrol ünitesine iletir. Tahrik tekerleklerinden birinin diğerlerine göre belirgin biçimde hızlı dönmesi, o tekerlekte çekiş kaybı oluştuğunu gösterebilir.

Kontrol ünitesi gelen verileri değerlendirerek öncelikle motor torkunun azaltılmasını isteyebilir. Sürücü gaz pedalına basmaya devam etse bile motor gücünde kısa süreli düşüş hissedilebilir. Bu tepki, her zaman motor arızası olduğu anlamına gelmez. TCS’nin patinajı sınırlandırmak için yaptığı normal bir müdahale olabilir.

Motor gücünün azaltılması yeterli olmazsa ABS hidrolik ünitesi üzerinden patinaj yapan tekerleğe fren uygulanabilir. Tekerleğin dönüşü yavaşlatılarak yeniden yol tutuşu kazanmasına yardımcı olunur. Bu nedenle TCS; ABS, ESP ve fren sistemiyle bağlantılı çalışan araç emniyet sistemleri arasında değerlendirilir.

Çekiş kontrol sistemi yalnızca kar ve buz bulunan yollarda çalışmaz. Islak zeminde kalkış yapılırken, viraj çıkışında gaza hızlı basıldığında veya sağ ve sol tahrik tekerlekleri farklı tutunma seviyelerine sahip yüzeylerde bulunduğunda da devreye girebilir.

TCS, lastiğin fiziksel yol tutuş kapasitesini artırmaz. Aşınmış, hava basıncı hatalı veya araçla uyumsuz lastiklerde sistemin sağlayabileceği destek sınırlı kalır. Sistem sık sık devreye giriyorsa elektronik arızanın yanında lastiklerin ve yol koşullarının da değerlendirilmesi gerekir.

Kaygan zeminde kayan araç simgesinin kısa süreli yanıp sönmesi çoğunlukla çekiş kontrol sisteminin müdahalede bulunduğunu gösterir. Tekerlek yeniden tutunma kazandığında uyarının sönmesi ve motor gücünün normale dönmesi beklenir.

TCS lambasının sürekli yanması, araç yeniden çalıştırıldığında sönmemesi veya TCS OFF uyarısının kapatılamaması ise sistemin kontrol edilmesini gerektirebilir. Sürücü sistemi düğmeyle kapatmışsa TCS OFF uyarısı normaldir. Sistem yeniden açıldığı hâlde uyarı devam ediyorsa arıza ihtimali araştırılmalıdır.

Çekiş kontrol sistemi arızasında şu belirtiler görülebilir:

• TCS, ASR veya kayan araç simgesinin sürekli yanması
• TCS OFF uyarısının kapatılamaması
• ABS, ESP ve TCS uyarılarının birlikte görülmesi
• Kaygan zeminde tekerleklerin kolayca patinaj yapması
• Kuru zeminde beklenmeyen motor gücü kesintileri oluşması
• Düşük hızlarda gereksiz fren müdahalesi hissedilmesi
• Uyarının kasis veya çukur geçişinden sonra ortaya çıkması
• Lambanın belirli aralıklarla yanıp kendiliğinden sönmesi

TCS ve ABS birçok araçta aynı tekerlek hız sensörlerinden ve fren kontrol ünitesinden yararlanır. Bu nedenle tek bir sensör veya bağlantı problemi iki sistemi aynı anda devre dışı bırakabilir. TCS lambasına ABS uyarısı da eşlik ediyorsa ABS beyni, hidrolik ünite ve sensör bağlantıları birlikte kontrol edilmelidir.

ESP uyarısının da yanması, problemin ortak bir sensörden veya kontrol üniteleri arasındaki iletişimden kaynaklanabileceğini gösterebilir. Direksiyon açı sensörü, tekerlek hız değerleri ve fren sinyali sürekli yanan ESP lambasının kontrolü sırasında da değerlendirilir.

TCS uyarısı bulunan araç uygun arıza tespit cihazına bağlanmalıdır. Ancak cihazda görülen hata kodu her zaman hangi parçanın değiştirileceğini doğrudan söylemez. Kod, çoğunlukla kontrol edilmesi gereken sensörü, devreyi veya iletişim hattını belirtir.

Örneğin tekerlek hız sensörüyle ilgili bir kayıt alınabilir. Sorun sensörün kendisinde olabileceği gibi kablosunda, soket bağlantısında veya tekerlek rulmanı üzerindeki manyetik okuma halkasında da bulunabilir. Kablo dışarıdan sağlam görünmesine rağmen içten kopmuş veya hareket sırasında temasını kaybediyor olabilir.

ST Çağdaş’ta uygulanan bilgisayarlı arıza tespiti sırasında TCS, ABS, ESP ve motor kontrol sistemlerinde kayıtlı hata kodları incelenir. Araç hareket ettirilirken tekerlek hız sensörlerinden gelen canlı değerler karşılaştırılabilir.

Bir sensörün diğerlerinden farklı hız göstermesi, verisinin anlık olarak sıfıra düşmesi veya yalnızca yol bozukluklarında sinyal kaybetmesi arızanın bulunduğu bölgeyi daraltmaya yardımcı olur. Elektronik taramanın ardından ilgili sensör ve bağlantılar araç üzerinde fiziksel olarak kontrol edilir.

Sensör kablosu, soket, sigorta, şase bağlantısı ve besleme voltajı ölçülmeden parça değişimine karar verilmemelidir. Sorunun kablo tesisatı veya kontrol üniteleri arasındaki haberleşmeden kaynaklandığı düşünülüyorsa elektronik arıza tespiti kapsamında sinyal, besleme ve iletişim hatları incelenir.

TCS arızasının onarım yöntemi, yapılan kontroller sonucunda bulunan probleme göre belirlenir. Her çekiş kontrol sistemi uyarısı parça değişimi gerektirmez. Sensör yüzeyinde kirlenme varsa temizlik yapılabilir. Sokette gevşeklik veya oksitlenme bulunuyorsa bağlantı düzeltilir. Kabloda kopukluk ya da kısa devre tespit edilirse hasarlı bölüm onarılır.

Tekerlek hız sensörünün doğru sinyal üretmediği ölçümle doğrulanırsa araçla uyumlu sensör değiştirilebilir. ABS ünitesiyle bağlantılı bir arıza bulunuyorsa ünitenin elektrik beslemesi, şase hattı, elektronik iletişimi ve hidrolik çalışma durumu birlikte değerlendirilir.

TCS’nin tekerleğe müdahale edebilmesi için fren sisteminin de doğru çalışması gerekir. Fren pedalında yumuşama, frenleme sırasında titreşim, ses veya aracın bir tarafa çekmesi gibi belirtiler bulunuyorsa fren sisteminin mekanik ve hidrolik kontrolü çekiş kontrol sistemi incelemesiyle birlikte yapılır.

Araç ilk çalıştırıldığında birden fazla elektronik uyarı görülüyorsa sistem voltajı da ölçülmelidir. Zayıf akü, düzensiz alternatör şarjı veya şase bağlantısındaki direnç kontrol ünitelerinin geçici olarak iletişim kaybetmesine neden olabilir. Elektrik beslemesi düzeltilmeden yalnızca hata kodunun silinmesi kalıcı sonuç sağlamaz.

Onarım tamamlandıktan sonra araç yeniden arıza tespit cihazına bağlanır. Hata kaydının tekrar oluşup oluşmadığı, sensörlerin tutarlı veri gönderip göndermediği ve kontrol üniteleri arasındaki iletişimin normale dönüp dönmediği kontrol edilir.

Gerekli durumlarda kontrollü yol testi yapılır. Yol testinde TCS’nin normal sürüş sırasında gereksiz motor gücü kesintisi oluşturup oluşturmadığı, hatalı fren müdahalesi yapıp yapmadığı ve uyarı lambasının yeniden yanıp yanmadığı değerlendirilir.

ST Çağdaş Otomotiv Bosch Car Service, Bursa Nilüfer’de TCS, ASR ve çekiş kontrol sistemi arızaları için teşhis ve onarım hizmeti sunar. Yapılacak işlem aracın marka ve modeline, kayıtlı hata kodlarına ve araç üzerinde yapılan ölçümlere göre belirlenir.

Servis sürecinde yalnızca gösterge panelindeki uyarının söndürülmesi hedeflenmez. Arızaya neden olan sensörün, kablonun, soketin, fren bileşeninin veya kontrol ünitesinin belirlenmesi ve gerekli işlemin uygulanması gerekir. Aracınızda TCS lambası sürekli yanıyor veya çekiş kontrolü devreye girmiyorsa sistemi geciktirmeden kontrol ettirmeniz uygun olur.